Wereldmuziek, dat ben ik niet. Ik ben Zap Mama.

Toen Zap Mama doorbrak, was ‘wereldmuziek’ nog een label dat met succes gepromoot werd als grensverleggend. Voor een jonge vrouw wiens identiteit niet tot één etnie te herleiden valt, voelde deze noemer bovendien juist aan. Ook nu nog refereert Marie Daulne naar haar muziek als muziek uit de wereld. Ze stelt haar muzikanten niet voor als ‘Samira uit Marokko’ en ‘Ernesto uit Congo’ maar als mensen uit alle hoeken van de wereld. Als je haar daarentegen vraagt van waar zij afkomstig is dan zegt ze: “Ik ben Belgische”.

Marie Daulne werd bekend doordat ze mee op de kar kon springen van het succes dat het label wereldmuziek had. Maar de vraag is of ze daar nu nog zo tevreden is met dit etiket. In dit verhaal rond wereldmuziek vinden we immers een duidelijke tegenstelling terug. Enerzijds is er de kritiek op wereldmuziek vanuit het discours rond de onevenwichtige Noord-Zuidverhoudingen. Anderzijds is er de beleving van een Belgische artieste met Congolese roots die haar muziekgenre gestigmatiseerd ziet worden als een middel tot uitbuiting en kolonisatie.

Op de Tweesprakencyclus (een jaarlijkse debattenreeks op de UA) stelde Guy Poppe enkele kritische vragen over wereldmuziek:

1. Het label wereldmuziek kan een hulp zijn bij het uitbuiten van je etnische identiteit. Hoe sta je tegenover dit concept van exotische identiteit?
2. Is wereldmuziek geen elitair product geworden dat uitsluitend bedoeld is voor de intellectuele elite in het Noorden? Als je rijk bent, kunt lezen en schrijven, is het gemakkelijk om tolerant te zijn en open te staan voor de wereld, maar is de populaire cultuur dat ook? Is het niet zo dat ook wereldmuziek een weerspiegeling is van de ongelijkheid in consumptiemogelijkheden tussen Zuid en Noord?
3. Veel muzikanten komen uit het Zuiden maar verkopen hun muziek via platenfirma’s en -verdelers in het Noorden. Gaat de opbrengst hiervan niet enkel naar het Noorden? Is in die zin het mondiaal productieproces van wereldmuziek niet vergelijkbaar met dat van bijvoorbeeld koffie of soja...

Verrekijkers voegt hier enkele vragen aan toe die een complexer en genuanceerder licht op de kwestie willen werpen:

• Wordt haar muziek niet juist mentaal gekoloniseerd en gekleineerd door het te bekijken als Afrikaanse muziek die gebruikt wordt om bedrijven in het Noorden te verrijken?
• In hoeverre is haar muziek en die van vele wereldmuzikanten sterker ‘gekoloniseerd’ door de de professionele muziekwereld dan muziek van Westerse muzikanten als Britney Spears of Eminem? Wordt hun muziek niet in veel grotere mate gekneed tot wat marketingspecialisten de grootste gemene deler achten voor de strikt afgebakende doelgroep die zij voor ogen hebben?
• Heeft de Westerse muzikant dan echt zo veel meer kans om van zijn muziek een expressie van de eigen emotie te maken? Heeft hij nog de kans om etnisch te zijn, om persoonlijk en kunstzinnig te zijn?
• Is het niet vooral de pur sang Amerikaanse R&B, rap, reggea en hiphop die je hoort weerklinken uit de radio wanneer je een zwart-Afrikaans land bezoekt, eerder dan de wereldmuziek zoals we ze in Europa kennen? Het is ook niet toevallig dat net diezelfde muziek de zendtijd van onze Europese radio’s aan het veroveren is. Het Noorden en het Zuiden worden door de internationale muziekhandel uitgebuit met ‘Westerse’ muziek, lijkt het wel. Wordt muziek niet zowel in Noord en Zuid geëxploiteerd door een muziekindustrie voor wie slechts de regels van het internationale kapitalisme van tel zijn?

Wat is jouw mening? Post ze hier.

Lees het artikel hier.

USOS Anno 2007: DOSSIER Inleefreizen

Zijn inleefreizen (of exposures?) nog relevant anno 2007? In het eerste nummer van Verrekijkers presenteerde ik interviews met deskundigen en inleefreizigers over dit thema. De algemene tendens leek te zijn dat inleefreizen zeker een interessante ervaring bieden, mits je bepaalde valkuilen kunt vermijden.

Zo wees Joris Michielsen, de campusverantwoordelijke van USOS, op het belang van een grondige voorbereiding zodat de inleefreiziger de bagage heeft om bepaalde realiteiten te herkennen. Een rechtstreeks contact met een situatie is geen garantie voor begrip ervan! Tegelijkertijd waarschuwde hij er ook voor dat de organisatie die mensen uitstuurt geen ideologische stellingname mag opdringen doorheen de voorbereiding, want dat zorgt er voor dat de inleefreiziger slechts één mogelijke kijk op de situatie meekrijgt.

Anne Marie Van Broeck, een docente toerismestudies aan de KU Leuven, stelt zich vragen omtrent beeldvorming. Waar ligt de klemtoon in het bezoek aan ontwikkelingslanden? Ligt die op armoede? Krijg je dan niet een bevestiging van het klassieke verhaal van kommer en kwel? De “goede” bedoelingen waar je mee vertrekt lijken je perceptie van de realiteit te filteren. Dienen deze niet achtergelaten te worden doorheen de reis om echt tot een contact te kunnen komen?

De column van Wim Marivoet toont dan weer hoe het verblijf in een gastgezin ongetwijfeld een zware belasting is voor het gezin in kwestie. Wordt hier wel genoeg rekening mee gehouden?

Maar vooral, wat zijn jullie ervaringen? Wat houden jullie over aan die inleefreis met USOS? En welke vragen zijn er nog niet gesteld geweest?

Tobi Lancsweert

Lees het artikel hier.

Verrekijkers

Niet één maar meerdere. Om te zien, ver en dichtbij. Om te bekijken: gewoon, achterstevoren of in spiegelbeeld. Met gewone lenzen, zoomlenzen, omgekeerde lenzen, microscopische lenzen. Met of zonder extra pixels, diafragma’s of scherp geslepen glas.

Maar altijd mét een prisma. Daar kan je immers licht mee breken in een reeks prachtige kleuren. Rood-oranje-geel-groen-blauw-indigo-violet. Een mengeling van deze of misschien een tint die je nog nooit gezien had: Verrekijkers werpt geschakeerd licht op zo'n reeks kleurrijke en grenzeloze thema’s tussen Zuid en Noord.

Een ingebouwde zender is optioneel. Voor wie horen wil, zijn er klanken en muziek mogelijk die bij de beelden passen. Want de foto’s die de Verrekijkers opleveren spreken tot de verbeelding.

Bluetooth krijg je er standaard bij: zonder moeite laat je je stem horen, je ideeën, je gedacht. Met een inventief draadloos systeem kom je in contact met de wereld: de blog en de website van Verrekijkers staan ter uwer beschikking.

Als je nu nog niet verkocht bent aan onze Verrekijkers, laten we graag een eerste proevertje voor zich spreken: lees en je zal geprikkeld worden.

Laat daarna je mening weten aan Verrekijkers.